CƯ SĨ THIỆN DUYÊN

THẬP ĐỒ Thập đồ hay thập mục ngưu đồ là 10 bức tranh chăn trâu. Thập đồ gồm có : 1.- Tầm ngưu. 2.- Kiến tích. 3.- Kiến ngưu. 4.- Đắc ngưu. 5.- Mục ngưu. 6.- Kỵ ngưu qui gia. 7.- Vong ngưu tồn nhân. 8.- Nhân ngưu cưu vong. 9.- Phản bổn hoàn nguyên. 10.- Nhập thị thuỳ thủ. Mười bức tranh tiêu biểu cho 10 nấc thang thiền mà hành giả phải leo lên để được vào nhà diệu pháp. Từ bức 1 đến bức 8 tượng trưng cho 4 bậc thiền tâm, bức 9 và 10 thuộc về thiền tánh (siêu thiền). - Sơ thiền là pháp nhất tâm, tượng trưng bằng 2 bức tranh : tầm ngưu và kiến tích; tiêu biểu bằng hình ảnh "Gà ấp trứng". - Nhị thiền là pháp quán tâm, tượng trưng bằng 2 bức tranh : kiến ngưu và đắc ngưu; tiêu biểu bằng hình ảnh "Mèo rình chuột". - Tam thiền là pháp vô tâm, tượng trưng bằng 2 bức tranh : mục ngưu và kỵ ngưu qui gia; tiêu biểu bằng hình ảnh "Bù nhìn coi chim". - Tứ thiền là pháp ly tâm, tượng trưng bằng 2 bức tranh : vong ngưu tồn nhân và nhân ngưu cưu vong, ti...

CỬU LONG Cửu long là 9 rồng lửa thường xuyên khuấy động thân tâm mà hành giả phải diệt trừ thì mới được an trụ thiền môn thanh tịnh. Cửu long gồm có : - Hiếu động. - Hiếu thắng. - Hiếu kỳ. - Hiếu thực. - Hiếu thuyết. - Hiếu hút. - Hiếu danh. - Hiếu sắc. - Hiếu tân. Cửu long cũng là cửu hiếu, chính là 9 cái ham thích của tam nghiệp : thân, khẩu, ý. 1.- Thân : hiếu động, hiếu thắng, hiếu kỳ. 2.- Khẩu : hiếu ăn, ham ngủ, ham hút. 3.- Ý       : hiếu danh, hiếu sắc, hiếu tân. Muốn diệt trừ cửu long hành giả phải diệt trừ tận dụng 3 lợi khí hữu hiệu sau đây gọi là tam tịnh. 1.- Tịnh toạ : ngồi yên, cấm túc. 2.- Tịnh khẩu : trầm lặng, tiết thực. 3.- Tịnh mục : nhắm mắt ngó xuống. Tịnh toạ thuộc về thân nên cũng gọi là tịnh thân. Tịnh mục thuộc về mắt nên gọi là tịnh nhãn. Tam tịnh thường hành Tam thanh cụ túc Viễn ly cửu dục (cửu hiếu). Trên đây là diệt trừ cửu long nơi ngọn nên chưa dứt gốc phương pháp này chỉ áp dụng trong buổi sơ cơ chỉ có tá...

BÁT PHONG Bát phong là 8 ngọn cuồng phong mà hành giả phải bay qua mới được về non niết bàn cực lạc. Bát phong gồm có : - Vinh nhục. - Thạnh suy. - Thị phi. - Bỉ thới. Bát phong ấy chính là 8 biến thiên trần cảnh làm động tâm hành giả. Muốn được tự tại an nhiên trước 8 biến thiên trần cảnh ấy hay nói cách khác, muốn vượt qua bát phong an toàn để về đến non niết bàn tịnh lạc. Hành giả phải nhất tâm hành trì công án "bất nhị" để giải trừ biên kiến (phân biệt nhị tướng). Biên kiến không còn, bát phong ngừng thổi. Bởi biên kiến là nguyên nhân duy nhất phát xuất bát phong. Dứt trừ biên kiến Tan biến bát phong Cảnh tịnh tâm không Khai dòng bát nhã Từ bi hỷ xã. "O"

THẤT HOẢ. Thất hoả là 7 lò lửa mà hành giả phải nhảy qua mới vào ngồi nhà giải thoát. Thất hoả gồm có : 1.- Lười biếng. 2.- Tham ăn. 3.- Tham ngủ. 4.- Tự ái. 5.- Luyến ái. 6.- Cô đơn. 7.- Tình dục. Thất hoả được nhen nhuốm và bốc cháy từ 3 ngọn lửa : lửa tình, lửa dục và lửa sân. Do đó, muốn vượt qua thất hoả an toàn, trước hết phải dập tắt 3 ngọn lửa lòng bằng cách : 1.- Chuyển tình riêng thành tình chung. 2.- Chuyển tư dục thành công dục. 3.- Chuyển sân si thành đạo nộ. Ba ngọn lửa lòng ấy lại xuất phát từ một đốm lửa duy nhất đó là vô minh.  Căn bản của lửa vô minh đó là "ngã chấp". Do đó, muốn dập tắt thất hoả hành giả phải nhất tâm hành trì công án "nhị không" để giải trừ chấp ngã. Khi đốm lửa vô minh chấp ngã không còn thì tự nhiên : 1.- Tình cảm biến thành từ tâm. 2.- Dục vọng biến thành bi nguyện. 3.- Sân si biến thành mật hạnh. Lúc bấy giờ toàn bộ thất hoả chuyển hoá thành lửa từ bi tam muội đốt cháy rác nghiệp chúng sanh và đồng thời c...

LỤC THUỶ Lục thuỷ là 6 dòng nước mà hành giả phải lội qua mới lên bờ giác ngộ. Lục thuỷ gồm có : 1.- Tham lam. 2.- Ích kỷ. 3.- Ganh tỵ. 4.- Tự ái. 5.- Tự cao. 6.- Háo danh. Lục thuỷ chẳng những nhấn chìm biết bao nhiêu khách tục, mà còn vùi dập vô số tu sĩ, thiền sinh. Lục thuỷ tuy phân làm 6 dòng nhưng đồng một nguồn duy nhất, đó là ngã chấp. Muốn dòng cạn phải lấp nguồn, do đó muốn vượt qua lục thuỷ an toàn chỉ cần nhất tâm trì công án "nhị không" để phá trừ chấp ngã. Ngoài ra còn có minh sư trợ duyên bằng phương pháp trực chỉ thì mới mau kết quả. Ngã chấp hết thì lục thuỷ cũng không còn. Lúc bấy giờ hành giả đã chuyển nhất nguyên ngã chấp thành nhất thể chơn như và chuyển lục thuỷ cuồng lưu thành lục độ ba la mật. Lục thuỷ không còn Vuông tròn lục độ Chuyển mê khai ngộ. "O"

NGŨ QUỶ Năm thứ vọng trần (ngoại pháp) ngũ căn tiếp xúc thường nhiễu hại tâm hành giả nên gọi là ngũ quỷ; ngũ trần ấy mang lại khoái lạc cho ngũ căn nên cũng gọi là ngũ dục gồm có : sắc, thinh, hương, vị, xúc. - Mắt thích nhìn ngắm sắc đẹp gọi là sắc dục. - Tai thích lắng nghe tiếng hay gọi là thinh dục. - Mũi thích ngửi mùi thơm gọi là hương dục. - Lưỡi thích nếm vị ngon gọi là vị dục. - Thân thích tiếp xúc khoái lạc gọi là xúc dục. Xa lìa ngũ dục ấy gọi là ly dục, ly dục mới được thanh tịnh, an vui và giải thoát. Tất cả 5 món ngũ dục lạc ấy gọi là khoái lạc thuộc về hạnh phúc thế gian, hay phước báu nhân thiên; ly dục gọi là an lạc hay niết bàn thuộc về hạnh phúc xuất thế gian cũng gọi là giải thoát vì chấm dứt mọi ưu bi, khổ não. Ngũ dục vừa mang lại hạnh phúc, vừa mang đến khổ đau cho nên gọi là hạnh phúc tương đối hay hạnh phúc hữu lậu; còn ly dục đạt đến an lạc hoàn toàn dứt hết mọi đau khổ nên gọi là hạnh phúc tuyệt đối hay phước vô lậu cũng thế. Hạnh phúc tuyệt đối ấy...

TỨ MA Có 4 thứ ma nhiễu loạn, phá hoại hành giả tu thiền là : 1.- Ngũ ấm ma. 2.- Phiền não ma. 3.- Thiên ma. 4.- Địa ma. Ngũ ấm  : cũng gọi là ngũ uẩn gồm có : Sắc, Thọ, Tưởng, Hành, Thức. Phân ra làm 3 phần : - Thân (Sắc). - Tâm (Thọ). - Trí (Tưởng). + Nơi thân thì có 3 tên đứng đầu là : dâm, dục, thuỳ. + Nơi tâm thì có 3 ngọn lửa lòng là : lửa tình, dục, sân. + Nơi trí thì có 3 thứ hiện hành là : tưởng, muốn, biết. Có 3 loại ma Phiền não căn bản là : dâm, nộ và si, gọi là tam độc. Thiên ma  : cũng gọi là ma Ba Tuần ở cung trời "Tha hoá tự tại" có nhiều phước báu và oai lực (thông minh, tài ba, đẹp đẽ), giàu sang, quyền thế, thần thông. Thiên ma chia ra 2 loại : hữu hình và vô hình tương trợ lẫn nhau để phá hoại chơn tu. Thiên ma chỉ biết tôn thờ ngũ dục, vật chất nên rất ghét chơn tu phạm hạnh và rất sợ chơn tu đắc quả. Vì thêm một vị chơn tu đắc quả thì thế lực của chúng suy yếu một phần và giảm mất đi nhiều quyến thuộc. Quyến thuộc của thiên ma chính là...

TAM CHƯỚNG Ba lớp vô minh che lấp phật tánh hay ba ải chướng ngại trên đường phản bổn hoàn nguyên gọi là tam chướng. Tam chướng gồm có : chấp ngã, chấp pháp (hay chấp tướng) và chấp không. - Chấp ngã : là tâm phân biệt nhơn ngã hay nhận lầm ngũ uẩn là ta. - Chấp pháp : là tâm phân biệt các pháp đối đãi (nhị tướng hay dị biệt nhị tướng) hoặc nhận lầm các pháp thật có. - Chấp không : là tâm phân biệt có với không hay nhận lầm các pháp là thật không. + Muốn giải trừ chấp ngã hãy quán "ngũ uẩn giai không" và hành công án "nhị không". + Muốn giải trừ chấp pháp hãy quán "vạn pháp giai không" và hành công án "song ly". + Muốn giải trừ chấp không hãy hành công án "bất nhị" (có không bình đẳng). * Dứt lòng phân biệt nhơn ngã và chiếu kiến ngũ uẩn giai không, thì được cứu cánh vô ngã (chơn ngã). * Dứt lòng phân biệt dị tướng (các pháp đối đãi)  hay thấy được tướng như của các pháp, thì được cứu cánh vô tướng (ly tướng). * Dứt lòng phân...

NHỊ BIÊN (NHỊ NGUYÊN) Nhị biên ấy cũng gọi là nhị nguyên, là hai pháp đối đãi hay nhị tướng, là hai tướng đối đãi, hoặc dị tướng là các tướng dị biệt. Ví dụ : có với không, thiện với ác, khổ với vui, chơn với vọng, vinh với nhục, thạnh với suy, ly với hiệp. Dị tướng nghĩa rộng hơn nhị tướng. Nhị tướng chỉ thu hẹp trong phạm vi hai tướng đối đãi. Còn dị tướng bao gồm tất cả các tướng khác biệt như : sắc với thọ, tưởng, hành, thức. Hoặc như : sắc, thinh, hương, vị, xúc, pháp. Hay : nhãn, nhỉ, tỷ, thiệt, thân, ý. Các pháp dị biệt ấy đồng nhất nguyên, nên gọi là bất nhị (không khác). Phân biệt nhị biên hay thấy hai bên gọi là "Biên kiến". Còn biên kiến là còn tà kiến, hết biên kiến gọi là chánh kiến. Khi hành giả tu thiền ngộ nhập phật tri kiến thì dứt sạch tà kiến (tri kiến vô minh) và thành tựu chánh kiến cũng gọi là kiến tánh hay ngộ nhập giác tánh tức là thấy được tánh không hay tánh bình đẳng không hai của vạn pháp. Lúc bấy giờ hành giả không còn phân biệt chấp trước c...

NHẤT NGUYÊN "Nhất nguyên sanh vạn pháp, Vạn pháp đồng nhất nguyên". Tức là : "Một nguồn sanh muôn pháp, Muôn pháp đồng một nguồn". - Nguồn ấy là nguồn giác, gọi là giác nguyên. - Nguồn ấy là nguồn tâm, gọi là tâm nguyên. - Nguồn ấy là nguồn chơn, gọi là chơn nguyên. Nhất nguyên đồng với nhất thế, nhất tánh, nhất tướng. - Thể ấy là thể tịch. - Tánh ấy là tánh không. - Tướng ấy là tướng như. Vì thể, tánh, tướng ấy chơn thật bất hư, nên cũng gọi là thực thể, thực tánh, thực tướng (vô tướng). Bởi vạn pháp (chơn tánh) đồng nhất nguyên thể tịch, tánh không, như tướng nên bình đẳng, bất nhị, bất dị (không khác) do đó có câu : "Tam giới giai không, vạn pháp duy nhất". Nhất nguyên ấy cũng chính là cứu cánh của thiền môn nói riêng và tất cả các pháp nói chung. Hành giả tu thiền Ngộ nhập nhất nguyên Đắc pháp siêu thiền Phản bổn hoàn nguyên. "O".